Post
14 lip 2023 13:38
The Notorious B.I.G. - Life After Death
Powiem szczerze, nie wiem kiedy ostatni raz zdarzyło mi się słuchać albumu, który trwałby 2 godziny. Sprawdziłem najczęściej słuchane przeze mnie podwójne albumy z ostatnich lat, „Tales from Topographic Oceans” Yes i „Grace for Drowning” Wilsona, ale nawet one mają niewiele ponad 80 minut. Powiedziałbym, ze klasycznie dla hip-hopowców, Biggie wydał ile się dało zmieścić, ale aż tak nie zaszalał, bo biorąc pod uwagę format CD, mógł łącznie upchnąć na 2 CD nawet do 3 godzin xD
Moja dotychczasowa styczność z Biggiem, stworzyła mi w głowie obraz gościa, który żył w jakiejś przerażającej, gettowskiej bańce, w której faktycznie you’re nobody til somebody kills you. Facet wiedział, że umrze młodo i tragicznie, taki był pewnie plan. Czarny hip-hop (co podkreślam za każdym razem kiedy recenzuję jakiś album tego typu wrzucony przez Murzyna), naprawdę zacierał granicę między gangsterką, a muzyką. Jedno nie istniało bez drugiego dla niektórych wykonawców. Ktoś był gangolem i wyrażał się przez muzykę, dissowałał innych gangoli w piosenkach, wiedząc, że może to się skończyć bardzo źle, ale szacun na dzielni za trafny diss, był warty kulki w łeb (lub w wypadku Biggiego, kulki w wątrobę, nerkę, serce i płuco (jedna kula)). „Life After Death” to praktycznie album pośmiertny, bo facet zginął dwa tygodnie przez premierą.
O ile jest to przerażające, jest jednocześnie fascynujące, bo tworzy bardzo realny background dla tej muzyki, i inaczej się słucha albumu, który dosłownie kosztował kogoś życie. Ja jednak pochodzę z zupełnie innego świata, w którym muzyczne przepychanki nie mają i nigdy nie będą miały takiej wartości i wagi. Samo to, czyni dla mnie takie stricte gettowskie albumy totalną egzotyką.
Album jest bardzo muzyczny, tzn. chodzi mi o to, że bardzo mało jest na tej płycie skitowania, a nawet jeśli się takie pojawiają to są bardzo krótkie, służą raczej jako intra. Wyjątkiem jest kończący CD 1 ściągniętej przeze mnie wersji płyty „Biggy Speaks”, ponad 10minutowy wywiad, który w praktyce jest monologiem Biggiego. Niby dodatek, niby hidden track, niby coś z dupy, ale bardzo wpisuje się w konwencję tego albumu i IMO warto posłuchać co chłopak ma do powiedzenia. Zresztą stanowi to bardzo fajny podział między dwiema płytami, jakby w trakcie antraktu w spektaklu, ktoś wychodził żeby powiedzieć parę słów o nim.
Album zaczyna się tam gdzie zostawił nas późną jesienią zeszłego roku Murzyn, czyli w okolicach „Suicidal Thoughts”. Intro trochę melodramatyczne, przerysowane, jakby zaczynał się jakiś stary film noir, nie pasuje mi to kompletnie do czarnego-rapu, ale z drugiej strony, czemu nie? Ci goście dopiero polerowali zasady. Już teraz atakują nas lekko cringowe zabiegi (te szpitalne dźwięki, itd.), ale człowiek uczy się z tym żyć (hehe), zwłaszcza, że „Somebody’s Gotta Die” jeszcze bardziej brnie w rejony odgłosów przeładowania broni i tekstu stricte o porachunkach między gangami.
Czy się chce, czy nie, są to piosenki pisane od czarnych z getta, o czarnych z getta, dla czarnych z getta. Dla nich te wszystkie wystrzały z broni, odgłosy kruszonego szkła, itd., są jak poezja, a przynajmniej były w tamtym czasie. ALE, nie jest tak, że ja się tutaj nie mam czego złapać, bo jest ta tytułowa fraza. SAMBADYSGATTODAAA. Jak to się wkręca. Za to, między innymi, tak lubię Biggiego. Facet jest melodyjny przy zerowej melodyjności jego rapu. Jak on to robił? Po prostu robił.
Od tego momentu robi się tylko lepiej. „Hypnotize” to jeden z moich ulubionych utworów na albumie. Bit nietypowy. Ok, ja się generalnie na tym nie znam, ale z tego co zdążyłem przesłuchać z tych czasów, brzmi to zupełnie inaczej niż inne znane albumy czarnego hh z tamtych lat. Świetne żeńskie wokale. Bijajdżi faktycznie trochę na zwolnionych obrotach, ale w ogóle mi to nie przeszkadza. „Kick in the Door” klasyczniej, fajny klimat. Nawet taki laik jak ja, słyszy od razu, że to DJ Premier. Kisnę ostro z tego, że Biggy zdissował go na jego własnym bicie, za takie akcje uwielbiam hip-hop, bo to w żadnym innym gatunku by się przecież nie wydarzyło, CHOCIAŻ będę miał kiedyś, kiedyś utwór, który robi coś podobnego, a nie jest hip-hopowym kawałkiem.
„Fucking You Tonight” zaczyna się od loopa perkusyjnego, który wykorzystano w pewnym jednym numerze, który być może wjedzie ode mnie jeszcze w tym roku. W tle wokale jakby na feacie był R. Kelly. Sprawdzam z ciekawości, i to faktycznie jest R. Kelly xD JP, jak ten feat się źle zestarzał. Ja generalnie mam miłe wspomnienia z tym co R. Kelly wydawał w latach 90-tych („I Believe I Can Fly”, „Gotham City”), ale gość siedzi obecnie w pierdlu za rzeczy, o których nawet nie chcę tutaj pisać. Jak dobrze pójdzie, to wyjdzie za 20 lat, heh. Niestety, gangola z gangola nie wyciągniesz. Ale zabawnie się słucha, jak Kelly tym przeromantyzowanym rnb wokalem śpiewa „fakin ju tunaaajt”, jakby stał z gitarą i bukietem kwiatów po oknem laski. Przy Paf Dadi, Bijajdżi, bring dat ass tu mi, już prychłem na głos. „Last Day” ma pełno tych przejazdów po dzwonkach (zresztą cały album ma), taki bardzo klasyczny bit i numer (kojarzy mi się mocno z całą polską sceną podwórkowego hip-hopu z przełomu lat 90/00). Puff Daddy robił spoko rzeczy jako producent na tym albumie, tego gościa też miło wspominam z tamtych czasów.
„I Love the Dough” to jest coś czego się totalnie, podejrzewam, nikt nie spodziewa. Znowu mocna zmiana klimatu i, podobnie jak w „Hypnotize”, zaskakująco inny bit, bardziej czerpiący z lat 80, niż starych winyli z lat 50 i 60. Na feacie Jay-Z. Numer zrobił Easy Mo Bee, i tutaj muszę się zwrócić do Murzyna, czy ten gość miał po prostu taką stylówę w bitach? Klimaty takie bardzo mi podchodzą w kontekście czarnego hip-hopu. W tle piękne rnb wokale Angeli Winbush.
„What’s Beef” atakuje na dzień dobry tymi dzwoneczkami, ale klimat się nagle zmienia kiedy padają słowa „DO YOU KNOW WHAT BEEF IS?” i człowiek czuje, że shit got real (ok, trochę kekłem przy ASK YOURSELF, ale to szczegół). Nawet ciary przechodzą przy beef is when I see you guaranteed to be in ICU. Może i nadal poruszamy się na terenie klisz czarnego mob-hopu, ale heh, te klisze kiedyś musiały powstać. Zresztą Biggie tu nawija o prawdziwych beefach, przy których późniejsze przepychanki, np. Eminema z Limp Bizkit, czy w ogole Eminema z kimkolwiek, wydają się być śmieszne. Bit kojarzy mi się niemal z debiutem Portishead.
„Mo Money Mo Problems” robi WTF od początku ze względu na wykorzystanie „I’m Coming Out”. Człowiek myślał, że już go nie ma prawa na tej płycie nic zaskoczyć, a tu takie coś i UWAGA wcale nie wydaje się aż tak z dupy (chociaż na początku jednak trochę szokuje). W efekcie mamy Biggiego z gitarą Nile’a Rodgersa w tle, a tego nie da się przecenić. Co by dać trochę kontekstu starszym forumowiczom, ten numer (wydany jako singiel, już po śmierci Biggiego) zrzucił „Mietek Ciągle Chlał” Puff Daddy’ego z pierwszego miejsca listy przebojów. To był TEN czas, tylko o ile „I’ll Be Missing You” leciało w Polsce regularnie (nadal leci, to ten kawałek, za który Sting dostaje codziennie jakieś chore ilości pieniędzy), nie pamiętam żeby u nas ktokolwiek puszczał Biggiego.
„Niggas Bleed” z początku bawi tytułem, to trochę jakby na płycie metalowego zespołu był numer o tytule „Satan’s Blood”, czy jakieś „Sword of the Devil” lub „Church Burning in the Name of Goat”. Ale tekst jest zdecydowanie poważniejszy niż to. Bit monotonny, ale ma fajne przeszkadzajki i efekty w tle (np. ten jakby dzwonek). Po luźniejszym kawałku, tutaj wraca gangsta paradise, znowu sample wystrzałów i nawijanie o tym samym, no ale co. Biggie raczej miał wyrąbane, co będzie o tym sądził jakiś białas w 2023 r. Podejrzewam nawet, że brak takich sampli, byłby może w jego kręgu odebrany jako coś w złym guście.
Nie wiem, wjechał już „I Got a Story to Tell” i znowu luźniejszy bit i samplowany Al Green. Nie mogę się zgodzić z Murzynem, że ten bit jest chujowy. Powiem wręcz, że na tym etapie jestem już zmęczony typowymi bitami ala Premier i czuję się miło zaskoczony tym, co się tutaj dzieje. Od razu widzę zmianę w ekipie producentów i tu też by się musiał Murzyn szerzej wypowiedzieć. Mnie się podoba ten kawałek i ładnie kończy CD1, chociaż właśnie. Nie u mnie xD Bo ja mam dorzucony jako hidden track (ale wydzielony), trzynasty utwór - „wywiad”, którego Biggie udzielił jakiś miesiąc przed śmiercią (i wydaniem płyty). Niby wywiad, ale wszystkie pytania zostały powycinane, więc de facto, Biggie brzmi jakby gadał do siebie, ale jest to, tak jak pisałem na początku tego tekstu, coś co w wyjątkowo fajny sposób spaja dwie części tego albumu. Bo jest to album podwójny, a nie po prostu jeden album podzielony na pół, bo nie było miejsca na płytach.
„Notorious Thugs” otwiera drugą cześć w sposób unikalny. Rap rzeczywiście robi tu niesamowite wrażenie, nawet dzwoneczki tego nie psują. Jeden z najlepszych kawałków na płycie, doskonały wkręcający się bit i świetne wokale. „Miss U” znowu wprowadza nas w lżejsze rejony. Tutaj też by pasował R. Kelly, ale w zamian mamy 112, grupę rnb, która pasuje do tego podkładu perfekcyjnie. Generalnie Puff Daddy wszędzie tu pakuje artystów ze swojej stajni, co jest w sumie zrozumiałe i dosyć typowe. Co ciekawe, prawdopodobnie w przyszłym roku będę miał wrzutę zespołu powerpopowego (zero powiązań z hip-hopem), który był właśnie w labelu Bad Boy Records. Wracając do „Miss U”, jest tu silny vibe rzeczy w stylu „Until The End of Time” Timberlake’a, ale raczej bym się zdziwił, gdyby Timbo nie znał płyt Bijajdżi. „Another” znowu zaskakuje bitem. Wśród autorów widzę Lionela Richie, więc już wiem co się święci… a tu gówno, bo samplują numer Barbary Mason „Another Man” i nie znalazłem info jaki, o ile w ogóle, jest związek Lionela z tym numerem. Tymczasem w „Another” agresywny damski rap, najs. Wokal Biggiego ma taki lekko pijany vibe. „Goin Back to Cali” kontynuuje tę niecodzienną bitologię. O ile czarne płyty z tamtych czasów kojarzą mi się głównie z operowaniem jakimiś jazzowymi groovami w tle, Biggie idzie zdecydowanie bardziej w disco. I’m goin goin back back to Cali Cali, ponownie dobry motyw, który się mocno wkręca, pomimo tego, że nie ma żadnej melodii.
„Ten Track Commands” to jeden z moich ulubieńców na albumie, leci na bicie z Public Enemy, a to już dużo mówi. ERRATA, w miedzyczasie dowiedziałem się od Murzyna, że to nie bit był samplowany, tylko wokal Chucka D, który to zreszta sampl przysporzył producentom sporo problemów, bo nie dostali zgody na użycie tego odliczania i ostatecznie Chuck ich pozwał i wygrał jakieś 10k dolarów. Geneza tego numeru jest w ogóle jeszcze ciekawsza, ale to już by się musiał Murzyn wypowiedzieć, bo z mojej strony to by był trochę głuchy telefon (coś tam pamiętam, ale nie wszystko). „Playa Hater” totalnie zmienia klimat, jest smukło i wręcz bym powiedział, że zalatuje jakąś balladą Hayesa. Ogólnie ta druga płyta „LAD”, ma zdecydowanie bardziej soulowy charakter, niż bardziej sctricte hip-hopowa pierwsza. PLEEEJAAAAA się wkręca poważnie.
„Nasty Boy” znowu wpada w piękne klimaty rnb, wręcz czekam tu aż wejdzie Allyah, a tymczasem klasyczny rap, ale też jest super. Potem wjeżdża znowu jakieś budżetowe noir, jakby to był soundtrack do jakiejś gry z serii „Tex Murphy” (plus obligatoryjne dzwoneczki), a stąd prosto w bardzo wieczorny, bujający i po prostu piękny bit z „My Flame” Bobbyego Caldwella (polecam oryginał, bo jest świetny). To „Sky’s the Limit”, ponownie z udziałem 112 w fenomenalnym refrenie. Zdecydowanie jeden z hajlajtów płyty.
Nocne klimaty niesie ze sobą również „The World Is Filled...”. Carlton Thomas pięknie śpiewa od samego początku, a koledzy Too Short i sam Puff Daddy, dopełniają rapem. Klimat kawałka jest nie z tego świata. To jednak luz przed burzą, bo ostatnie trio to powrót na ziemię. Samo intro „My Downfall” od razu daje kopa po twarzy. Muzycznie, ponownie mam skojarzenia z „Dummy”, które to swoją droga, wyszło wcześniej. Ciekawe, czy Biggie szanował?
„Long Kiss Goodnight”, z tym klasycznie self-reference'owym tekstem, wprowadza jeszcze mroczniejszy klimat, i czuje się w powietrzu, że ta historia nie może skończyć się dobrze. Tak też jest. Na zakończenie, sakramentalne „You’re Nobody (Til Somebody Kills You)”. Wszystko najlepsze czego doświadczyliśmy na tej płycie, kulminuje się w tej kompozycji, zdecydowanie topowym numerze na „Life After Death”. Facet wiedział, że ten moment się zbliżał. Według własnego kodeksu, Biggie został zastrzelony chwilę przed premierą płyty. W jego kręgu był kimś, a „Life After Dev” stanowiło ukoronowanie jego zwycięstwa nad tymi wszystkimi, który życzyli mu śmierci. Dla mnie to nadal jest abstrakcja, że taka była rzeczywistość tych ludzi, kiedy nagrywali muzykę i wydawali płyty, jak wszyscy inni.
Powiem szczerze, pomimo ostrzeżeń Murzyna żeby lepiej tego słuchać na raty, za każdym razem słuchałem dwugodzinnej całości i nawet na moment nie czułem się zmęczony, przytłoczony, czy zniechęcony tą muzyką. Jestem naprawdę zaskoczony, bo generalnie tępię wykonawców za wydawanie za długich albumów, imo idealna płyta ma max 45 minut, a najlepiej 40 (chyba, że to jakiś ambient). No, ale to hip-hop, wiadomo, że czarni (zresztą nie tylko) raperzy i producenci nie schodzą poniżej godziny, CD dopycha się kolanem. Co ciekawe, większości dwupłytowych wydawnictw (nie tylko hh) jakich zdarzało mi się słuchać, brakowało zazwyczaj jakieś max 5-10 minut, żeby upchnąć album na jednym CD, ale nie tu. Biggie się nie szczypał z kontentem, ale szczerze mówiąc, rozumiem go, bo jeśli miałbym coś wywalić z LAD, to nie mam pojęcia co by to mogło być. Każdy kawałek jest dobry, każdy wydaje się mieć tu swoje miejsce i być integralną i istotną częścią opowieści snutej przez Bijajdżi (mimo, że to nie jest koncept album jako taki). Dla niego to był osobisty, ważny materiał, pewnie przeczuwał, a przynajmniej zdawał sobie sprawę z ewentualności, że to jego ostatni album i ostatni stejtment.
Myślę, że nie muszę dopisywać jakiegoś podsumowania, które zdradzi, że album mi się podoba. Z dotychczasowych wrzut tego typu, ta jest chyba najlepsza, przy czym poziom jest wyrównany, głównie ze względu na to, że te albumy nie są takie same. Muszę pochwalić Murzyna, że nawet w obrębie czarnego hip-hopu, serwuje nam za każdym razem płytę pod wieloma względami inną od pozostałych, w takim stopniu, że nawet nieosłuchani mocno z tym gatunkiem, potrafią te różnice zauważyć. Gang Starr było kompletnie inne od Nasa, A Tribe Called Quest byli kompletnie inni od tej dwójki, a Biggie również pokazuje nam zupełnie inne ujęcie czarnego hip-hopu. Myślę, że można spokojnie stwierdzić, że Jacek stał się najlepszym korepetytorem z tego grona, i o ile oczywiście bestka nie ma takich założeń, to jednak warto zauważyć, że Murzonowi najlepiej i najefektywniej wychodzi prezentowanie swojego core-u. Zresztą, te korki poszły o krok dalej.
W tygodniu słuchania Biggiego, wyskoczyło nam w kalendarzu pół-spontaniczne spotkanie z Murzynem w składzie Munlup-Musiał-Murzyn (3M) i oczywiście LAD było słuchane, i to w kilku dosyć komicznych sytuacjach (np. na parkingu pod Leclerkiem, z czego jest nawet wideo, ale nigdy nie wyjdzie ono poza nasze archiwum). Najlepsze było jednak jak w nocy odwoziliśmy Murzyna do domu i poleciało „Sky’s the Limit”. To było chyba najbliższe idealnego experience’u słuchania tej płyty, jadąc przez oświetlone latarniami osiedle, bujając głowami. Oczywiście, to nigdy nie będzie tak tru, jak słuchanie tego w kabriolecie, jadąc przez brooklyńske getto, ale podejrzewam, że trzech białasów, blastujących „You’re Nobody (Til Somebody Kills You)” na całą ulicę, na stricte czarnym, niezamożnym osiedlu, mogłoby już z tej ulicy nie wyjechać, nawet w dzisiejszych czasach.
Dobra, pora kończyć ten potok słów, ale jaka płyta, taka recenzja. Długa. Podsumowując podsumowanie, ponownie podkreślę, że niesamowicie przyjemnie mi się tego albumu słuchało, za każdym razem. Piekło zamarzło, ale da się siedzieć przy jednej hip-hopowej płycie bite dwie godziny i w skupieniu, na słuchawkach, tego słuchać, nie patrząc nerwowo na zegarek. Absolutny masterclass w hip-hopie. RIP Biggie.
"Idę spać bo nienawidzę ludzi" - Murzyn
). Nazwy nie znałem wcześniej. Przyznaję, że trochę brakuje mi tu takiego standardowego napięcia, które w jakiś sposób budowałoby płytę, trudno mi było na początku rozróżnić ścieżki i pewnie jeszcze trochę czasu to zajmie 
